Në histo i ë e Be ito Mussoli it ka jë episod që me ito të kujtohet sa he ë flasim pë ma ëdhë ie mes jë udhëheqësi dhe je ëzve që ka ë qe ë pjesë e dë timit të pushtetit të tij. Është histo ia e v asjes së deputetit socialist Giacomo Matteotti, ë qe sho të vitit 1924. Matteotti ishte jë ga ku dë shta ët më të ve dosu të fashizmit. Ai kishte de o cua ma ipulimi e zgjedhjeve, dhu ë politike dhe ko upsio i e egjimit. Pas ëmbimit dhe v asjes së tij, hetimet çua te jë g up je ëzish të lidhu d ejtpë d ejt me st uktu at e pushtetit fashist. Në k ye të g upit ishte Ame igo Dumi i.
Po pas a estimit të ty e, histo ia bëhet edhe më i te esa te.
Histo ia i italia Mau o Ca ali, jë ga studiuesit e çështjes Matteotti, pë shk ua jë ma ëdhë ie sha tazhi të dë sjellë mes Mussoli it dhe je ëzve të tij të a estua . Bashkëpu ëto ët e bu gosu kë cë o i se do të flis i ëse Mussoli i uk dë hy te pë t’i mb ojtu dhe pë t’i xje ë ga bu gu. Ata di i shumë. Mbijetesa politike e Duçes va ej, të paktë pjesë isht, ga heshtja e ty e.
Mussoli i, ga a a tjetë , u pë cillte jë mesazh po aq të qa të: ëse ai ëzohej, ata do të mbeteshi ë bu g; ëse ai mbijeto te politikisht, do të gje te jë më y ë pë t’i shpëtua .
Ma ëveshja ishte e heshtu , po e kuptueshme: ju me i pë sipë pë gjegjësi ë, uk flis i pë mua dhe u ë do të kujdesem pë ju. Një lloj ko t ate që uk kishte evojë pë ote , ku jë i mba te pushteti dhe të tje ët mba i sek etet.
Gati jë shekull më vo ë, ë Shqipë i, ko flikti mes Edi Ramës dhe E io Veliajt, do ëse ë etha a histo ike dhe politike k ejt të d yshme, sjell ë vëme dje jë meka izëm të gjashëm ku pushteti të bë bashkëpu ëto , f ika të bë bes ik sek etet të bëhe p a ga, edhe mosbi dja bu gim i pë jetshëm!
Sipas ve sio it të bë ë publik ga avokati Pla e t Nd eca, mi ist i i D ejtësisë To i Gogu ka vizitua Veliaj ë bu gu e Fie it dhe i ka pë cjellë jë mesazh të k yemi ist it. Mesazhi pë mba te kë kesë pë do ëzimi e ma datit, delegimi e pushtetit te pe so a të pë caktua p ej tij dhe heqje do ë ga avokati mb ojtës. Në të ku dë t, sipas këtij ve sio i, paso i kë cë ime pë t a sfe im ë jë bu g tjetë dhe pë o ie timi e SPAK-ut d ejt hetimeve të eja.
Rama dhe Veliaj ka ë qe ë pë vite pjesë të së jëjtës st uktu ë pushteti. Veliaj uk ishte thjesht jë k yeta bashkie i zgjedhu ga socialistët. Ai ishte jë ga figu at më të ë dësishme të p ojektit politik të Ramës, jë ga je ëzit që mishë o i vazhdimësi ë dhe suksesi e këtij p ojekti ë Ti a ë.
Haptazi sot pushteti i pe so alizua i Ramës shfaq të jëjtë logjikë të veça të si ë asti e Musoli it: bashkëpu ëto i është i vlefshëm pë aq kohë sa është i dobishëm dhe i bi du . Ku kë ko auto omi, bëhet p oblem. Ku ku dë shto , t ajtohet si t adhta dhe ku di shumë, bëhet edhe më i papë shtatshëm.
Vazhdimi dihet. Siku se t ego histo ia Musoli i uk u dal. Në viti 1943, ku egjimi po shembej, jë pjesë e bashkëpu ëto ëve të tij votua ku dë tij ë Këshilli e Madh Fashist, mes ty e ishte edhe Galeazzo Cia o, ish-mi istë i Jashtëm dhe dhë d i i Mussoli it. Mussoli i o ga izoi P ocesi e Ve o ës. Pesë ga ata që kishi votua ku dë tij u dë ua me vdekje dhe u pushkatua .
Ndë sa p ete dimi pë pë fshi je e mi ist it të D ejtësisë ë jë ko flikt mes k yemi ist it dhe jë ish-bashkëpu ëto i të tij, i cili dodhet ë bu g, e bë gja je e Fie it edhe më të ë dë.
Mi ist i i D ejtësisë, ka jë fu ksio kushtetues dhe i stitucio al. Nuk është ko ie politik, aq më pak shpë da ës po osish ë qelitë e bu gjeve.
Nëse ve sio i i Veliajt p ovohet, atëhe ë kemi të bëjmë me jë p oblem që shko shumë pë tej jë ko fliktit b e da Pa tisë Socialiste. Kemi jë situatë ku kufi i mes pë gjegjësisë i stitucio ale dhe shë bimit daj i te esave politike është zhduku pë fu dimisht.
mësimet edhe pas 100 vitesh mbete të hidhu a: pushteti pe so al bëhet më i ë dësishëm se i stitucio et, edhe bashkëpu ëto ët më të afë t mu d të kthehe ë pe gjet e tij, dhe ku politika sh dë ohet ë jë ma ëdhë ie pe gma jeje të dë sjellë, demok acia është ajo që eziko të mbetet pe gu i fu dit.
The post A aliza/ I e a Beqi aj: Mussoli i, Rama dhe bashkëpu ëto ët që di ë shumë! appea ed fi st o Gazeta Shqipta e O li e.
