Tema e vitit 2026 është “Nga mallrat te zgjidhjet”. Në Maqedoni të Veriut, mallrat këtë javë morën një pamje specifike: vaj palme në djathë dhe mish të deklaruar gabimisht.
Më 7 qershor, bota shënon Ditën Botërore të Sigurisë Ushqimore, të shpallur nga Kombet e Bashkuara dhe të udhëhequr nga OBSH-ja dhe FAO-ja. Vlerësimet e reja të OBSH-së të publikuara këtë javë tregojnë se ushqimi i pasigurt shkakton 866 milionë sëmundje dhe 1.5 milionë vdekje çdo vit, me fëmijët në rrezikun më të madh. Ndërsa bota numëron viktimat, Maqedonia e Veriut këtë javë numëron gënjeshtrat e deklaratave.
Tema e vitit 2026: Nga të dhënat te zgjidhjet
Fushata e Ditës Botërore të Sigurisë Ushqimore 2026 ka temën “Nga Barra te Zgjidhjet, Ushqim i Sigurt Kudo” dhe i kushtohet nxjerrjes në pah të barrës së sëmundjeve që transmetohen nga ushqimi dhe zgjidhjeve të bazuara në shkencë që mund t’i parandalojnë ato. Këtë vit, OBSH-ja po publikon botimin e dytë të Raportit të Vlerësimit të Barrës së Sëmundjeve që transmetohen nga ushqimi, një dokument kyç që mbledh dhe analizon të dhënat komplekse të mbledhura mbi rreziqet dhe rreziqet e sigurisë ushqimore në të gjithë botën. Tema thekson veçanërisht rëndësinë kritike të të dhënave në formësimin e prioriteteve dhe politikave për të forcuar sigurinë ushqimore.
Për herë të parë, vlerësimet do të jenë të disponueshme në nivel kombëtar, duke rritur transparencën dhe duke mundësuar hartimin e politikave të bazuara në prova. Raporti i ri do të mbulojë gjithashtu katër metale të rënda: arsenikun, kadmiumin, plumbin dhe metilmerkurin.
866 milionë të infektuar: Numri që nuk duhet të normalizohet
Me 866 milionë raste të sëmundjeve të transmetuara nga ushqimi të raportuara çdo vit, fushata synon të forcojë masat e sigurisë ushqimore në çdo fazë të zinxhirit të furnizimit, nga ferma në tavolinë. Sëmundjet e transmetuara nga ushqimi, shpesh të shkaktuara nga bakteret, viruset, parazitët ose kimikatet, janë kërcënime të padukshme për shëndetin e njeriut.
Dita Botërore e Sigurisë Ushqimore, më 7 qershor, synon të tërheqë vëmendjen dhe të frymëzojë veprime për të ndihmuar në parandalimin, zbulimin dhe menaxhimin e rreziqeve që lidhen me ushqimin, duke kontribuar në sigurinë ushqimore, shëndetin e njeriut, prosperitetin ekonomik, bujqësinë, aksesin në treg, turizmin dhe zhvillimin e qëndrueshëm.
Në kontekst, deklarimi i pasaktë i produktit është një rrezik i drejtpërdrejtë për shëndetin e qytetarëve, dhe deri në 90 deri në 95 përqind e vdekshmërisë në vend lidhet me sëmundjet jo-ngjitëse, ku ushqyerja luan një rol kyç.
Maqedonia e Veriut: 91 mostra dhe çfarë zbuluan
Pikërisht të dielën e Ditës Botërore të Sigurisë Ushqimore, Maqedonia e Veriut përjetoi një nga skandalet më të mëdha të cilësisë së ushqimit në vitet e fundit. Me urdhër të drejtorit të Agjencisë së Ushqimit dhe Veterinarisë, në mars u kryen inspektime të intensifikuara në të gjithë rrjetin e shitjes me pakicë në Shkup, ku inspektorët morën gjithsej 91 mostra, të ndara në 45 mostra të produkteve të qumështit dhe qumështit dhe 46 të produkteve të mishit të thartë. Analiza tregoi praninë e yndyrës bimore në produktet e qumështit, e cila është rreptësisht e ndaluar në produkte të tilla si qumështi, djathi, gjiza, salca e thartë dhe gjalpi, sepse ato kanë një emër të garantuar dhe dihet saktësisht se cila duhet të jetë përbërja e tyre.
Në rastin e një operatori ushqimor, testet laboratorike përcaktuan se produkti deklaronte 20 përqind yndyrë qumështi, por produkti përmbante vetëm 1 përqind, për të cilën ai u gjobit me 3,500 euro. Në rastin e një operatori tjetër, u zbulua se ai përdori yndyrna bimore, yndyrna palme, në prodhimin e një produkti qumështi, për të cilën ai u gjobit me 1,300 euro.
Produktet e mishit: Rezultate edhe më shqetësuese
Svetlana Kolarić nga AUV paralajmëroi se mashtrimi me ushqimin nuk është më vetëm një problem lokal, por një çështje mbi të cilën po punojnë edhe institutet më të mëdha hetimore në Evropë, pasi sasi të mëdha ushqimi dhe fitime të mëdha janë në lojë. Vaji i ullirit, mjalti, produktet e qumështit dhe mishit janë në listën evropiane të mashtrimeve më të zakonshme ushqimore.
Rezultatet për produktet e mishit janë edhe më shqetësuese, me devijime të mëdha që zbulohen gjatë kontrolleve. Drejtori i AUV deklaroi se pret parregullsi edhe në produktet e mishit të konservuar, duke treguar praninë e shumë aromave, ngjyrave dhe fosfateve.
Siguria ose cilësia: Një dallim i rëndësishëm
Drejtori i Agjencisë së Ushqimit dhe Veterinarisë siguron se qytetarët po hanë ushqim të sigurt, duke theksuar se siguria nuk është kompromentuar, por përkundrazi cilësia është kompromentuar, sepse është kryer mashtrim ushqimor me konsumatorin, manipulim i konsumatorit.
Dallimi është i rëndësishëm, por nuk duhet të jetë qetësues. Një produkt që pretendon në deklaratë se përmban 20 përqind yndyrë qumështi, por përmban 1 përqind, nuk është kërcënues për jetën, por është një mashtrim i drejtpërdrejtë i konsumatorit. Dhe njerëzit që mendojnë se po hanë ushqim cilësor me përbërjen e saktë, por në fakt nuk po hanë, kanë të drejtën kushtetuese ta dinë saktësisht këtë.
Evropa dhe Bota: Përgjigje Sistemike në Vend të Ndëshkimeve Individuale
OBSH-ja dhe FAO këtë javë lançuan një mjet të ri për zhvillimin e një udhërrëfyesi për sigurinë ushqimore dhe një kurs online mbi vlerësimin e riskut në përputhje me Codex Alimentarius, duke mbështetur autoritetet dhe palët e tjera të interesuara që duan të përdorin shkencën dhe të dhënat për të përmirësuar sistemet kombëtare të sigurisë ushqimore. Maqedonia e Veriut po i përafron rregulloret e saj me rregulloret evropiane, por zbatimi mbetet i pabarabartë. Inspektimet e forcuara në mars 2026 janë një hap pozitiv, por pyetja është pse të njëjtat produkte kalonin nëpër sistem për muaj ose vite para zbulimit.
Çfarë mund të bëni: Lexoni deklaratat
Dita Botërore e Sigurisë Ushqimore nuk është vetëm një ngjarje institucionale. Është një kujtesë se siguria ushqimore fillon me një konsumator të informuar.
Lexoni deklaratat. Kontrolloni përbërjen. Kur diçka duket e dyshimtë, raportojeni atë te AUV. Dhe kërkoni nga institucionet jo vetëm gjoba, por edhe zbulimin publik të emrave të operatorëve që shkelin rregulloret, sepse transparenca është i vetmi mekanizëm që ndryshon përgjithmonë praktikat.
