Në ë Shefiko ka pu ua 34 vjet e 6 muaj ë Uzi ë Metalike të Gji okast ës. Sot me jë pe sio të pjesshëm p ej 25,500 lekësh ë muaj. Ajo uk pë fito as jë shtesë mujo e ga skema e qeve isë, sepse i mu goj ë gjashtë muaj pë të plotësua 35 vite pu e pë të ma ë pe sio të plotë edhe 25,500 lekë ë muaj qe ka tepë pë të me itua jë shtesë!
Po histo ia e ë ë Shefikos uk është thjesht histo ia e jë pe sio isteje që mbetet jashtë jë skeme mbështetëse.
Ajo g e jë pyetje shumë më të ë dësishme eko omike dhe sociale: A sy o qeve ia që me a ë të bo usit t’i shpë blejë pe sio istët sipas ko t ibutit apo t’i mb ojë ata ga va fë ia?
Sepse këto ja ë dy objektiva k ejtësisht të d yshme, që mbështete ë pa ime të d yshme eko omike.
Nga 640,000 pe sio e pleqë ie, sipas të dhë ave të pa aqitu a:
352,000 ja ë pe sio e të pjesshme, ga të cilat: 285,000 pe sio istë me pe sio ë 22,000 lekë pë fitoj ë shtesë mujo e p ej 800 lekësh, e cila pa ashikohet të a ijë ë 1,600 lekë ë viti 2027. 67,000 pe sio istë me pe sio e të pjesshme mbi kufi i 22,000 lekë uk pë fitoj ë shtesë. Në këtë katego i bë pjesë edhe ë ë Shefiko.
288,000 ja ë pe sio e të plota, ga të cilat: 250,000 pe sio istë me pe sio ë 40,000 lekë pë fitoj ë shtesë mujo e p ej 1,800 lekësh, e cila pa ashikohet të bëhet 3,600 lekë ë viti 2027. 38,000 pe sio istë me pe sio e mbi kufi i 40,000 lekë uk pë fitoj ë shtesë.
P a, ga 640,000 pe sio istë, 535,000 (83.6%) pë fitoj ë shtesë, dë sa 105,000 (16.4%) uk pë fitoj ë as jë shtesë. Po p oblemi uk që d o vetëm te um i i aty e që mbete jashtë skemës. Ai që d o edhe te logjika eko omike e shpë da jes së mbështetjes.
Në eko omi ë publike dhe teo i ë e sigu imeve shoqë o e ekzisto jë dallim themelo midis pe sio it ko t ibutiv dhe t a sfe tës sociale. Pe sio i ko t ibutiv mbështetet ë pa imi e lidhjes midis ko t ibuteve dhe pë fitimit.
Vitet e pu ës, pagat mbi të cilat ja ë pagua ko t ibutet dhe histo ia e sigu imit dikoj ë ë masë e pe sio it, sipas fo mulës ligjo e.Kjo lidhje është e ë dësishme sepse xit fo malizimi e pu ës, dekla imi e pagave dhe pagimi e ko t ibuteve.
Ndë sa bo usi social, ëse jepet pë të mb ojtu pe sio istët ga va fë ia dhe itja e kostos së jetesës, mbështetet ë jë pa im tjetë : evojë eko omike. Në këtë ast, ë dësi ka ë iveli i të a dhu ave, fuqia ble ëse, he deku ga kufi i i va fë isë dhe evojat eale të pë fituesit.
Ky është jë dallim themelo ë teo i ë eko omike. Vitet e pu ës duhet të pasqy ohe ë pe sio i ko t ibutiv. Nuk mu det që ato të pë caktoj ë edhe masë e dihmës ku dë va fë isë.
Naty isht, qeve ia mu d të ve dosë të shpë blejë ko t ibutet e gjata. Ky është jë objektiv legjitim i politikës së pe sio eve që eflektohet tek fo mula,e pë caktimit të pe sio it ko t ibutiv.
Nëse shtesa është shpë blim pë ko t ibutet, duhet të lidhet me ko t ibutet edhe duhet të të ko side ohej pjesë e pe sio it ko t ibutiv po uk është kështu as pë qeve i ë . Vet ajo uk e ko side o bo usi të tillë pë sa kohë uk apliko I deksimi edhe mbi shumë e bo usit . Si e tillë edhe ë optikë e saj mbetet jë t a sfe të që duhet të lidhet me evojë .
Po pë do i i i logjikës së sigu imeve shoqë o e pë të justifikua jë t a sfe të sociale dhe pastaj pa aqitja e saj si politikë ku dë va fë isë, klasifikohet tek p opaga da .
Le të ma im dy pe sio istë. I pa i me jë pe sio të pjesshëm p ej 20,000 lekësh ë muaj. Sipas skemës së pa aqitu , ai pë fito jë shtesë p ej 16 ,000 lekësh, ose 8% të pe sio it. I dyti me jë pe sio të plotë p ej 30,000 lekësh ë muaj. Ai pë fito jë shtesë p ej 36,000 lekësh, ose 12% të pe sio it.
Një politikë që sy o ulje e va fë isë duhet të vle ësohet ga aftësia e saj pë të zvogëlua he deku midis të a dhu ave të pe sio istëve dhe pë ballimit të kostos së jë jetese di jitoze. Jo thjesht ga um i i pë fituesve apo shuma totale që qeve ia shpë da .
Po p oblemi i ë ë Shefikos është edhe më i thellë. Ajo më shk ua dhe më pyet pë se uk me as jë shtesë. Pë piqem të gjej jë a syetim eko omik pë t’ia shpjegua . Mu d t’i shpjegoj fo mulë , kufijtë, katego itë dhe k ite et admi ist ative. Mu d t’i them se i mu goj ë gjashtë muaj pë të plotësua vitet e kë kua a pë pe sio i e plotë. Mu d t’i them se pe sio i i saj p ej 25,500 lekësh e kalo kufi i p ej 22,000 lekësh.
Po uk mu d t’i shpjegoj pë se jë g ua që ka pu ua 34 vjet e gjashtë muaj ë jë uzi ë metalike duhet të mbetet jashtë mbështetjes, ëse qëllimi i saj është lehtësimi i va fë isë. Nuk mu d t’i shpjegoj pë se 25,500 lekë ë muaj ko side ohe të mjaftueshme pë ta pë jashtua ga jë shtesë që sy o të lehtësojë kosto e jetesës. Po mbi të gjitha, uk gjej dot jë justifikim të p a ueshëm pë paba azi ë elacio ale që mu d të k ijojë jë t ajtim i tillë.
Ba azia elacio ale uk kë ko që të gjithë je ëzit të ma i domosdoshmë isht të jëjti pe sio . Ajo kë ko që i stitucio et të mos k ijoj ë dallime a bit a e ë t ajtimi e je ëzve sepse va fë ia uk është vetëm mu gesë të a dhu ash. Ajo ka edhe jë dime sio shoqë o , më y ë sesi je iu t ajtohet, espektohet k ahasimisht me të tje ët.
Në ë Shefiko uk kë ko p ivilegj, uk kë ko që t’i jihe vite pu e që uk i ka, uk kë ko të ma ë atë që uk i tako ga skema ko t ibutive.
Ajo kë ko të kuptojë pë se gjashtë muaj që i mu goj ë pë pe sio i e plotë duhet të dikoj ë edhe ë t ajtimi e saj ga jë politikë që p ete dohet se sy o mb ojtje ga va fë ia.
The post I e a Beqi aj: Në ë Shefiko, gjashtë muajt që vlej ë më shumë se 34 vjet pu ë appea ed fi st o Gazeta Shqipta e O li e.
