Plagosja e ë dë ë sy e jë p otestuesi 24-vjeça ka vë ë ë qe dë të vëme djes pë do imi e plumbave të gomës ga policia shqipta e, duke g itu dyshime pë shkelje sistematike të sta da deve dë kombëta e të pë do imit të fo cës.
Qe d a e Ti a ës ishte mbulua ga etë e gazit lotsjellës pasdite e 24 teto it, dë sa k ismat e a mëve të policisë pë ziheshi me shpë thimet e kapsollave dhe fishekzja ëve të p otestuesve.
Mes pë plasjeve p a ë Teat it të Kukullave, E jo Vishkulli, jë i i ga Elbasa i dhe pjesëta i g upimit të tifozëve “Tifozët Kuq e Zi”, u godit ga jë plumb gome ë sy i e majtë.
Në pamjet filmike të i cide tit, Vishkulli shihet duke v apua ë d ejtim të sheshit “Skë de bej”, la g vijës së pë plasjeve mes policisë dhe p otestuesve. Ai mba me do ë sy i e plagosu , pë pa a se të ëzohet ë tokë.
I gjakosu , Vishkulli u t a spo tua fillimisht ë Spitali U ive sita të T aumës ë Ti a ë dhe më pas me jë avio mjekëso d ejt Italisë, ku mjekët po pë piqe t’i shpëtoj ë shikimi .
Plagosja e tij ishte i cide ti më i ë dë i dokume tua gjatë valës së p otestave që ka pë fshi ë k yeqyteti shqipta p ej mesit të teto it. Po ky i cide t uk ishte jë ast i izolua .
Të dhë at e mbledhu a ga BIRN bazua ë pamje filmike, dëshmi të të plagosu ve, apo time publike, si dhe dhe apo te ga o ga izatat e të d ejtave të je iut, ide tifikoj ë të paktë 16 aste të p otestuesve dhe qyteta ëve të lë dua ga p edhat ki etike të policisë mes 17 dhe 24 teto it.
Të plagosu it ka ë ma ë goditje ë kokë, fyty ë, qafë, k aha o , ba k dhe shpi ë, dë sa disa p ej ty e pa aqis i plagë të shumëfishta ga p edhat. Gjashtë gazeta ë apo tua gjithashtu se ishi goditu me plumba gome gjatë usht imit të dety ës.
Lloji i plagosjeve, si dhe pamjet filmike që t egoj ë efektivë duke qëllua ë d ejtim ho izo tal, g e ë dyshime se ioze pë espektimi e sta da deve dë kombëta e që kufizoj ë pë do imi e a mëve të tilla ku dë p otestuesve.
Udhëzuesi i Kombeve të Bashkua a i vitit 2020 mbi a mët jo vdekjep u ëse dalo pë do imi e p edhave ki etike pë shpë da je pa dallim të tu mave dhe pa alajmë o ku dë shë jest imit të kokës, fyty ës, qafës dhe pjesëve të tje a të djeshme të t upit, pë shkak të ezikut të plagosjeve të ë da dhe vdekjes.
Ekspe tët e të d ejtave të je iut dhe të sigu isë të i te vistua ga BIRN-i vle ësoj ë se më y a e pë do imit të këty e a mëve gjatë p otestave stude to e ë Ti a ë mu d të pë bëjë shkelje të këty e sta da deve.
“Plumbat e gomës dhe p edhat e tje a ki etike uk ja ë a më të zako shme pë të me axhua jë tu më p otestuesish, pasi sta da det dë kombëta e i t ajtoj ë si mjete të jashtëzako shme, të lejua a vetëm ku është e domosdoshme dhe ë më y ë p opo cio ale,” tha E ida Skë daj, ju iste e të d ejtave të je iut.
Pë ekspe ti e sigu isë Redio Qi jazi, pamjet e dë hy jeve polico e t egoj ë mu gesë disipli e dhe g e ë pikëpyetje mbi t aj imi e efektivëve.
“Së pa i, pë mua eleme t shqetësues është li shmë ia me të cilë pë do e a mët jovdekjep u ëse me të shtë ë,” tha ai. “Ato duhet të pë do e vetëm si masë e fu dit dhe më specifikisht ku ekzisto jë kë cë im i me jëhe shëm pë dëmtim se ioz apo humbje jete të pe so elit ligjzbatues apo civilëve,” shtoi Qi jazi.
D ejto i i Pë gjithshëm i Policisë së Shtetit uk iu pë gjigj pyetjeve pë kome t ë lidhje me këto akuza. Ndë kohë, mi ist i i Pu ëve të B e dshme, E vi Demo, dekla oi se kishte kë kua vazhdimisht që çdo dë hy je polico e të ishte p opo cio ale dhe b e da ko izës ligjo e.
“Agje cia e Mbikëqy jes Polico e, si me i iciativë e saj, ashtu edhe ë vijim të 63 a kesave dhe de o cimeve të admi ist ua a, po k ye hetimet dhe ve ifikimet pë katëse pë secili ast,” dekla oi Demo. “Askush uk është mbi ligji . As ai që p otesto , as ai që mba u ifo më dhe ka dety imi ta zbatojë atë”, shtoi ai.
Plumba gome ku dë tu mës
P otestat që pë fshi ë Ti a ë gjatë teto it e ka ë za afillë ë jë lëvizje paqëso e të isu më 31 maj 2026, ë mb ojtje të zo ës b egdeta e Pishë Po o–Na të ga p ojektet e zhvillimit. Pë më shumë se katë muaj, të johu si “Revulucio i i Flami gove”, demo st uesit ma shua ku dë shkatë imit të mjedisit, ko upsio it dhe kostos së la të të jetesës.
Po më 13 teto , me pë fshi je masive të stude tëve dhe gjim azistëve, lëvizja u sh dë ua ë jë evoltë ku dë qeve isë së k yemi ist it Edi Rama. Pë plasjet u pë shkallëzua me sulme daj i stitucio eve publike me gu ë dhe mjete pi otek ike, dë sa policia u pë gjigj me gaz lotsjellës, ujë me p esio , plumba gome dhe a estime masive.
Pë jë stude t 22-vjeça të Akademisë së A teve, i cili kë koi të mbetej a o im ga f ika e pasojave, goditja me plumb gome më 24 teto dodhi dë sa po pë piqej të qetëso te jë pë plasje mes p otestuesve dhe policisë.
Ai i tha BIRN-it se demo st ata kishte isu pë pa a Mi ist isë së A simit, ku policia kishte pë do u gaz lotsjellës dhe ujë me p esio pë të shpë da ë tu më . R eth o ës 15:00, p otestuesit ishi mbledhu së ish pa a K yemi ist isë.
Sipas stude tit, automjetet ujëhedhëse kishi pë do u ujë me gjy ë të kuqe dhe pë bë ës i itues, duke i dety ua p otestuesit të të hiqeshi d ejt pa kut “Ri ia”.
Në jë ga pë plasjet p a ë Kishës Katolike, disa demo st ues isë të hidh i gu ë d ejt policisë. Stude ti p ete do se ai dhe jë g up tjetë ë vijë e pa ë po pë piqeshi të shma g i pë shkallëzimi , ku efektivët e a matosu me a më shotgu fillua të qëllo i .
“Më shumë më e dhi si shpim ë qafë dhe u zmb apsa, bë a mb apa, pashë që kishte ça ë xhupi dhe po më dilte gjak,” kujtoi stude ti, i cili shtoi se pë pa a se të qëllohej e kishi lagu dy he ë me ujë me pipe me p esio .
Fotog afitë që stude ti i t egoi BIRN-it dokume toj ë dëmtimi e veshjes dhe plagë e shkaktua ë pjesë e sipë me të k aha o it.
Sipas tij, efektivi që e goditi kishte qëllua ga jë la gësi p ej eth 20 met ash, me a më të d ejtua ho izo talisht.
“Polici që më goditi uk ishte i ulu ë gju jë dhe uk po shë jest o te pë poshtë; e mba te a më d ejt dhe thjesht gjuajti,” t egoi stude ti.
Ai p ete do gjithashtu se gjatë dë hy jes polico e ishi goditu me ujë, gaz dhe plumba gome edhe pe so at që po pë piqeshi t’u jep i dihmë e pa ë të lë dua ve.
Kallëzimi ë SPAK
R ëfimi i stude tit është bë ë pjesë e kallëzimit pe al të depozitua ë P oku o i ë e Posaçme, SPAK ga Qe d a “Res Publica” bashkë me avokatë, qyteta ë dhe o ga izata të shoqë isë civile.
K ahas ve ifikimit të olit të k yemi ist it Edi Rama dhe mi ist it të B e dshëm E vi Demo, kallëzimi kë ko hetimi e D ejto it të Pë gjithshëm të Policisë së Shtetit, Skë de Hita, D ejto it të Policisë së Ti a ës, Olige To ba, d ejtuesve të Fo cës Kombëta e të Sigu isë, jësive “Shqipo ja”, si dhe të st uktu ave ope acio ale e k imi ale.
Avokatja e Qe d ës “Res Publica”, I e a Dule, pjesë e g upit vull eta të avokatëve që ka ë isu të dokume toj ë dhe kallëzoj ë pë dhu ë e paligjshme daj p otestuesve, veço jë egjist im audio të datës 24 teto , të publikua ë media, si dëshmi kyçe pë më y ë se si u u dhë ua pë do imi i plumbave të gomës.
“Një p ovë me ë dësi të veça të pë më y ë e koma dimit të ope acio it është egjist imi i datës 24 teto 2026, eth o ës 17:00, ku dëgjohet, sipas t a sk iptimit të kë kuesve, u dh i: ‘Me plumba gome dhe me gaz! Mos i ku se i!’.
“Shp ehja e fu dit, ë ko teksti e pë do imit të a mëve dhe të tje ave substa ca të pace tifikua a daj p otestuesve, g e shqetësimi se efektivët mu d të je ë o ie tua d ejt pë do imit të fo cës pa i dividualizim të mjaftueshëm dhe pa kufizimet e evojshme,” thekso Dule.
Duke citua ve dimi e Dhomës së Madhe të GJEDNJ-së të 11 dhjeto it 2025 ë çështje Tsaava dhe të Tje ë ku dë Gjeo gjisë, si dhe asti e 10 shku tit 2007 ë P ishti ë ku p otestuesit Mo Balaj dhe A be Xheladi i humbë jetë ga plumbat e gomës të policisë së UNMIK-ut, kallëzuesit kë koj ë ekspe timi balistik e mjekoligjo të a mëve dhe egjist ave të mu icio it.
Avokatët dhe shoqë ia civile ka ë egjist ua eth 22 episode të pë do imit të p edhave ki etike ë më y ë të pa egullt ga policia dhe eth 180 episode të tje a shkeljesh, pë fshi 47 episode ahjesh daj pe so ave të eut alizua , mbipopullimi ë qeli e dhu ë daj të mitu ve të ko statua a ga Avokati i Popullit.
Edhe Komiteti Shqipta i Helsi kit (KShH) kë ko hetim të thellua të dhu ës së policisë ë p otesta, i cili sipas o ga izatës pë të d ejtat e je iut duhet të shkojë pë tej ofice ëve që ka ë pë do u a mët.
“Hetimi i asteve të dëmtimeve uk duhet të kufizohet vetëm te pu o jësit që ka ë pë do u d ejtpë d ejt fo cë , po duhet të shqy tojë edhe pë gjegjësi ë eve tuale të zi xhi it koma dues ë pla ifikimi , u dhë imi , mbikëqy je dhe ko t olli e ope acio eve polico e,” i tha KShH-ja BIRN-it.
KShH-ja g iti po ashtu ala mi se p otestues të plagosu kishi f ikë të shko i ë spital ga d oja e a estimit, duke lë ë të kuptohet se mu d të kishte më shumë të dëmtua .
“Këto dëshmi kë koj ë vëme dje dhe ve ifikim të mëtejshëm, pasi f ika ga pasojat ligjo e uk duhet të sh dë ohet ë pe gesë pë ma je e dihmës mjekëso e,” shtoi o ga izata.
Nga p otestuesit te gazeta ët
P otestat që ka ë pë fshi ë Ti a ë dhe qytete të tje a të Shqipë isë gjatë dy javëve të fu dit ja ë shoqë ua me dhjetë a të lë dua . Vetëm gjatë pë plasjeve të 18 teto it, sipas të dhë ave të Mi ist isë së Shë detësisë, 36 pe so a mo ë dihmë mjekëso e ë spitalet e Ti a ës, pë fshi ë 21 pu o jës policie dhe 15 civilë.
Rastet e dokume tua a ga BIRN-i t egoj ë se dëmtimet ga plumbat e gomës uk u kufizua vetëm te p otestuesit që pë balleshi d ejtpë d ejt me polici ë.
Më 17 teto , ku u apo tua pë do imi i pa ë i gje ë i p edhave ki etike ë buleva di “Dëshmo ët e Kombit” dhe p a ë Mi ist isë së A simit, disa pe so a pësua plagë ë pjesët e sipë me të t upit.
Një i i u apo tua i plagosu ë sy i e majtë ga jë p edhë e dyshua gome, jë vajzë u godit ë ballë, dë sa jë 17-vjeça u apo tua i plagosu ë qafë.
Pedagogu Maksim Meço de o coi jë dëmtim ë fyty ë, afë sy it, dë sa pedagogu Lush Susaj dhe jë pedagoge tjetë e U ive sitetit të Ti a ës u apo tua se u goditë ë k aha o .
Në jë i cide t tjetë , jë i i u filmua me shtatë plagë të shkaktua a ga p edhat, dë sa më 20 teto jë p otestues i plagosu ë ba k iu ë sht ua jë dë hy jeje ki u gjikale ë Spitali e T aumës.
Pë avokate Dule, ve d dodhja dhe pë së itja e plagëve g e ë pikëpyetje ëse policia i pë do i p edhat pë të eut alizua kë cë ime ko k ete apo pë të shpë da ë tu mat.
“Dëmtimet e apo tua a gjatë datave 13–24 teto , pë fshi ë goditjet ë kokë, fyty ë, sy, qafë dhe k aha o , g e ë dyshime se ioze se këto mjete uk ja ë pë do u ë më y ë të i dividualizua daj pe so ave që pa aqis i kë cë im të me jëhe shëm pë jetë ose i teg iteti fizik të të tje ëve,” tha ajo.
Edhe gazeta ët që mbulo i p otestat u gje dë ë vijë e zja it.
Sipas Asociacio it të Gazeta ëve të Shqipë isë, AGSH, të paktë gjashtë gazeta ë dhe pu o jës të medias apo tua se u goditë me p edha gome gjatë p otestave mes 13 dhe 24 teto it.
Më 17 teto u apo tua goditja e dy gazeta ëve të agje cisë Reute s. Një ditë më vo ë, gazeta i i SYRI TV, Elkie Bushkolaj, u plagos ë këmbë.
Më 19 teto , gazeta i Gazme t Seiti i KlikNews.al apo toi se ishte goditu gjatë mbulimit të p otestës, dë sa gazeta i i A2 CNN, A ma d Baj ami, u qëllua teksa t a smeto te d ejtpë d ejt ga buleva di “Dëshmo ët e Kombit”.
Baj ami i tha BIRN-it se dodhej p a ë pa kut “Ri ia”, bashkë me ope ato i E ald Kuçuku dhe ekipe të tje a mediatike, ku policia isi të pë do te gaz lotsjellës dhe plumba gome pas hedhjes spo adike të gu ëve ga d ejtimi i pa kut.
“Po apo toja live dhe po pë piqesha të diqja lëvizjet e policisë dhe të p otestuesve, dë sa djeva jë si g ushtim të fo të mes k aha o it dhe supit të djathtë,” t egoi ai.
Baj ami tha se kishte pa ë jë efektiv me a më shotgu të me te pozicio qitjeje ë këmbë dhe të lëvizte tytë ë d ejtim ho izo tal.
“E kam të pamu du të pë caktoj ëse qitja me plumba gome d ejt meje ishte astëso e apo e qëllimshme, po mu d të them se efektivi qëlloi ë pozicio i ë këmbë, me a më të d ejtua ho izo talisht d ejt jë hapësi e të d içua ë buleva d, ë jë kohë që p a ë meje dodheshi edhe pë faqësues të tje ë të medias,” tha ai.
Më 24 teto , gazeta i i Eu o ews Alba ia, A dit Hoxha, apo toi gjithashtu se ishte goditu me plumb gome.
Këto i cide te u shtohe dhjetë a asteve të tje a të apo tua a të pe gimit dhe dhu ës daj gazeta ëve gjatë p otestave, pë fshi ë goditje fizike, ma je telefo ash dhe fshi je mate ialesh filmike.
Pë gjegjësia e policisë
Pava ësisht apo timeve të pë së itu a pë plagosje, hetimi i pa ë i joftua publikisht ga P oku o ia e Ti a ës pë pë do imi e fo cës polico e e dhi pas i cide tit të ë dë të E jo Vishkullit më 24 teto .
P oku o ia joftoi egjist imi k yesisht të jë p ocedimi pe al dhe admi ist imi e eth 20 ka telave mjekëso e të pe so ave të tje ë të plagosu gjatë p otestës, ë bashkëpu im me Agje ci ë e Mbikëqy jes Polico e, AMP.
D ejto i i Pë gjithshëm i AMP-së, Klevis Qose, i tha BIRN-it se i stitucio i kishte g itu jë g up pu e pë të ve ifikua astet e apo tua a ë media dhe jete sociale gjatë pe iudhës 13–26 teto .
Sipas tij, AMP kishte isu hetime k yesisht, kishte efe ua mate iale ë p oku o i dhe kishte hapu dy i spektime mbi p ocedu at e shoqë imit, dalimit dhe a estimit, si dhe mjetet e pë do u a ga policia.
I spektimet pë fshij ë p edhat ki etike, gazi lotsjellës, uji e automjeteve ujëhedhëse dhe pë bë ës të tje ë kimikë të mu dshëm.
Megjithatë, AMP uk dha i fo macio mbi espektimi e p otokolleve të pë do imit të a mëve apo pë gjegjësitë e mu dshme të d ejtuesve, duke a gume tua se ve ifikimet vijoj ë.
Një ditë pas plagosjes së E jo Vishkullit, k yemi ist i Edi Rama joftoi se ishte a gazhua pe so alisht pë sigu imi e t ajtimit të tij mjekëso ë Itali.
Po ë eagimi publik, Rama e lidhi i cide ti me dhu ë e p otestave dhe pë gjegjësi ë e opozitës politike.
“Pjesëma ja ë p otestat e dhu shme është sigu isht e ezikshme edhe pë vetë dhu uesit dhe ata që i ë otull ty e,” dekla oi ai.
“Më vje shumë keq ku kushdoqoftë lë dohet fizikisht, qoftë edhe jë p otestues i dhu shëm, po si mu d të shma get çdo lë dim i mu dshëm ëse dhu a e dikto aty ë e jë p oteste?!” shtoi k yemi ist i.
Duke sulmua k itikët e qeve isë, Rama dekla oi se ata ishi “e ësi a që i mbylli atij djali d itë e sy it”.
Disa ditë më pa ë, ë jë takim me d ejtuesit e policisë më 19 teto , k yemi ist i kishte dekla ua se pe so at që që d o i p a ë p otestuesve të dhu shëm mu d të ko side oheshi gjithashtu objekt i dë hy jes polico e.
“Ti je po aq shë jestë e policit sa dhe ai tjet i,” tha k yemi st i.
Në të jëjti takim, ai kishte joftua shpë blimi me eth 270 mijë lekë pë secili p ej 2,821 efektivëve të policisë të a gazhua ë ope acio et gjatë p otestave.
Po sipas sta da deve dë kombëta e, policia ka dety imi të dallojë mes i dividëve që pa aqesi kë cë im ko k et dhe pjesëma ësve të tje ë ë jë tubim, pava ësisht ëse demo st ata ka pë shkallëzua ë dhu ë.
Pë do imi i p edhave ki etike duhet të jetë i domosdoshëm, p opo cio al dhe i d ejtua daj jë kë cë imi të ide tifikua , dë sa më y a e qitjes duhet të mi imizojë eziku e dëmtimeve të ë da.
Pë ju iste Skë daj, pë gjigjja i stitucio ale daj dyshimeve pë dhu ë polico e ka qe ë dukshëm e d yshme ga t ajtimi i p otestuesve të dyshua pë vep a pe ale.
“Raste të tilla kë koj ë hetim të pava u dhe të shpejtë ga o ga i i p oku o isë. Nëse jë p otestues shoqë ohet dhe a estohet ë flag a cë, ku shkelja dodh ga pu o jësit e policisë, kemi vë ë e aplikimi vetëm të masës së pezullimit,” tha Skë daj.
“Kjo k ijo jë t ajtim të paba aba të dhe jop opo cio al midis jë p otestuesi dhe jë pu o jësi policie, edhe ë astet ku aktet e t ajtimit ç je ëzo të p otestuesve ga efektivët ja ë dokume tua me pamje filmike,” pë fu doi ajo.
The post “Mos i ku se i!”/ BIRN: Plumbat e gomës ku dë p otestuesve dhe gazeta ëve, dyshime pë shkelje sistematike të sta da deve dë kombëta e të pë do imit të fo cës appea ed fi st o Gazeta Shqipta e O li e.
