Pyetja 1 milionëshe është nëse Nord Stream1, tubacioni kryesor i gazit natyror në Evropë, do të rihapet sot pas ndërprerjes dhjetëditore të fluksit për punët e mirëmbajtjes, me lidershipin europian, ekonomitë e vendeve anëtare të BE-së, por edhe ndërkombëtarët. Tregjet po presin me një dozë të tepruar ankthi se çfarë do të bëjë presidenti rus, Vladimir Putin.
Duke iu nënshtruar një “dushi skocez” zyrtarët e BE-së , por edhe krerët e 27 vendeve anëtare, presidenti rus fillimisht deklaroi nga Teherani (ku u takua me homologët e tij iranianë dhe turq) se Gazprom do t’i përmbushë detyrimet e tij “deri në fund, i ka përmbushur, po i përmbush dhe do të vazhdojë të bëjë edhe në të ardhmen”. Veç se dje nuk u deshën as njëzet e katër orë për t’u rikthyer, duke goditur një…turbinë pas shpine me një automjet. Ai la të kuptohet se sapo gazsjellësi të rihapet, do të ndodhë me një kapacitet edhe më të reduktuar, kur kohët e fundit ishte kufizuar në 40% të kapacitetit të transportit të gazsjellësit.
“Janë gjithsej pesë turbina Siemens Energy, njëra prej të cilave është jashtë funksionit sepse rreshtimi i brendshëm izolues është problematik”, përshkroi dje presidenti rus dhe vazhdoi duke thënë se “Dy turbinat, që funksionojnë normalisht atje, pompojnë 60 milionë metër kub në ditë”. “Nëse nuk vjen një, ka një tjetër që pompon 30 milionë metër kub. Çfarë lidhje ka Gazprom me të?” pyeti ai njëkohësisht në të njëjtin kontekst, duke ulur edhe më shumë pritshmëritë tashmë të ulëta europiane.
Semestri “hot” i energjisë
“Përdorimi” i ri i presidentit rus u interpretua përfundimisht dje në Bruksel, me kryetaren e Komisionit, Ursula von der Leyen e cila njoftojë thirrjen e Komisionit për shtetet anëtare për të reduktuar me 15% përdorimin e gazit natyror, për periudhën nga 1 gusht 2022 – 31 mars 2023. Për këtë semestër të energjisë “të nxehtë”, Komisioni kërkon edhe kufizimin e energjisë konsumi për ftohje, ngrohje dhe ndriçim publik, ndërkohë që Brukseli do të jetë në gjendje të aktivizojë një alarm në mbarë BE-në (“EU Alert”) nëse gjykon në çdo kohë se ekziston një “rrezik thelbësor i mungesës së rëndë të gazit”, duke e bërë të detyrueshëm 15 % e objektivit të shkurtuar.
Orari
Propozimi i djeshëm i Komisionit me sloganin qendror “Ruaj gazin natyror për një dimër të sigurt”, pritet të diskutohet tërësisht në mbledhjen e jashtëzakonshme të Këshillit të Ministrave të Energjisë të BE-së në datën 26 të muajit dhe nëse miratohet, atëherë shtetet anëtare do të duhet të përditësojnë planet e tyre kombëtare të emergjencës deri në shtator, si dhe të detajojnë se si planifikojnë të arrijnë shkurtimet vullnetare. Në të njëjtën kohë, ata janë të detyruar të informojnë Komisionin çdo dy muaj për ecurinë e punimeve për kufizimin e konsumit të energjisë.
Megjithatë, në rast se Brukseli shtyp butonin “EU Alarm”, d.m.th nëse rezervat e disponueshme të gazit natyror priren në zero, atëherë ato vende që i nënshtrohen “gërshërëve” horizontale prej 15% dhe nuk dëshirojnë, mund të paraqesin kërkesë për një rishikim në rënie të objektivit të tyre të detyrueshëm prej 5 për qind, gjithmonë në kushte të caktuara.
Megjithatë, Presidentja e Komisionit foli hapur dje për një tentativë shantazhi ndaj BE-së nga presidenti rus, i cili tashmë ka ndërprerë ose ulur furnizimin për 12 vende anëtare të BE-së, në një kohë kur shifrat e Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë tregojnë një trefishim të fitimeve për Rusinë në shitjet e naftës dhe gazit këtë dimër.
“Qoftë një ndërprerje e pjesshme apo e madhe e gazit rus, apo një ndërprerje e plotë e gazit natyror rus, Evropa duhet të jetë gati”, tha dje zonja von der Leyen. Ajo gjithashtu theksoi se “Rusia po na shantazhon, Rusia po përdor energjinë si armë” dhe më tej vuri në dukje se “muaj para se të shpërthente lufta, Rusia qëllimisht e mbajti furnizimin me gaz natyror sa më të ulët që të ishte e mundur… prandaj duke ulur furnizimin, duke shtrënguar tregun dhe duke rritur çmimet” .
Probleme në Gjermani
Mesazhet e paqarta të dërguara nga Presidenti rus nga Teherani shqetësojnë Berlinin më shumë se çdo kryeqytet evropian, pasi varësia e tij nga gazi natyror rus ende nuk është trajtuar me vendosmëri. Si vijë mbrojtëse nga pala gjermane përballë kundërshtimeve të Vladimir Putinit, është zgjedhur rikujtimi i detyrimeve kontraktuale të Gazprom-it, të cilat i ka rikujtuar edhe një herë zëvendës-zëdhënësja e qeverisë, Christiane Hoffmann. “Qeveria gjermane pret që pas përfundimit të punimeve të mirëmbajtjes teknike të gazsjellësit të rifillojë rrjedha e gazit natyror nga Rusia dhe në fakt në tërësi”, tha dje ai, ndërsa u dha edhe një përgjigje nga pala gjermane. në lidhje me… turbinat.
“Do të bëhet gjithçka për të hequr pretendimet nga pala ruse”, komentoi zëdhënësja e Ministrisë së Financave Beate Baron, pasi turbina do të përdorej në shtator, siç tha ajo. Ajo gjithashtu ngriti dorën e presidentit rus, i cili ngriti çështjen e promovimit të gazsjellësit Nord Stream2, me znj. Baron që u përgjigj në Moskë se “tubacioni nuk është i certifikuar dhe për këtë arsye nuk ka licencë për të operuar”.
Kurthi i Putinit
Fakti që presidenti rus vuri në dukje promovimin e gazsjellësit Nord Stream2, shumë analistë thonë se fsheh synimet e tij të vërteta, pasi projekti “ngriu” me fillimin e pushtimit rus të Ukrainës, ndërkohë që ka shkaktuar një sërë sanksionesh nga SHBA. “Ne kemi një rrugë tjetër gati. Është Nord Stream 2”, pohoi Vladimir Putin dhe shtoi se “mund të lëshohet”, duke shkaktuar një dhimbje koke të re evropiane.
Dhe kjo për shkak se, referenca e Vladimir Putin për Nord Stram2, vjen në një qark të shkurtër në frontin e përçarë perëndimor, duke e ndarë Gjermaninë brenda vendit mbi aftësinë e saj për të lehtësuar (për industrinë më të madhe të Evropës) humbjet nga mbyllja e saj.
Kthesa e rubinetit
Pas të dhënave të reja nga presidenti rus, liderët evropianë ndihen të lehtësuar, pasi pala ruse ka zgjedhur një qëndrim ambivalent, i cili vlerësohet të shfaqet në periudhën e ardhshme ose me vonesë në dërgesat e gazit, ose me një ulje të mëtejshme të sasia e ofruar nga Moska, pra duke reduktuar më tej metër kub që do të drejtohen në Evropë.
Në frontin e vonesës, nuk përjashtohet mundësia që Moska ta zgjasë ankthin duke e çuar përfundimisht hapjen e gazsjellësit për të dielën, derisa turbina e dërguar për mirëmbajtje të mbërrijë nga Kanadaja.
Lajmi i vogël i mirë në historinë e furnizimit të Evropës me gaz natyror rus gjendet në shifrat e Gascade, e cila menaxhon rrjetin e gazit natyror në Gjermani, si dhe dy pikat e lidhjes së gazsjellësit me sistemin energjetik gjerman. Sipas të dhënave të disponueshme, Gascade i kërkohet të dorëzojë sasi të mëdha gazi natyror nesër, një lëvizje që supozon funksionimin normal të gazsjellësit Nord Stream1, me një normë (bazuar në dërgesat e planifikuara) prej afërsisht 30%.
Përveç kësaj, nëse gazsjellësi rihapet – edhe me më pak milionë metra kub – atëherë Uniper, furnizuesi kryesor i gazit natyror rus në Gjermani, e cila është në rrezik kolapsi dhe falimentimi, do t’i jepet “puthja e jetës” që i nevojitet urgjentisht.
Megjithatë, nëse presidenti rus Vladimir Putin e zbaton kërcënimin e tij, atëherë pasojat për shoqëritë dhe ekonomitë evropiane do të duken të pakontrollueshme. Tashmë kompanitë kryesore të planetit kanë adresuar një klithmë ankthi për atë që do të ndodhë më pas, por edhe për përkeqësimin e shifrave evropiane dhe jo vetëm ekonomike, në rast se presidenti rus shkon në ekstrem me instrumentalizimin e gazit natyror.
Megjithatë, sipas kreut të Entit Rregullator të Energjisë të Gjermanisë, Klaus Müller, “po flasim për 30% përdorim, por ka të ngjarë të ketë ndryshime”, siç komentoi ai në Twitter, ndërsa presidenti rus vlerësoi më herët se flukset në Evropë ato mund të reduktohen më tej në 20% të kapacitetit për shkak të problemeve të pajisjeve.
Në peizazhin ende me mjegull të rifillimit të Nord Stream1, Komisioni Evropian dje theksoi mundësinë e përdorimit të qymyrit në të ardhmen e afërt, duke thënë se “një kalim në qymyrin, naftën ose energjinë bërthamore mund të jetë i nevojshëm si një masë e përkohshme, për aq kohë sa pasi shmanget sekuestrimi afatgjatë i karbonit’.
Gueril nga Madridi
Pavarësisht përpjekjes së Komisionit për të balancuar mes valëve të saktësisë dhe mburojës energjetike të BE-së, reagimet e para u regjistruan tashmë nga pala spanjolle.
Në veçanti, qeveria spanjolle deklaroi dje se është kundër uljes së konsumit të gazit natyror me të paktën 15%, siç kërkohet nga Brukseli për të gjitha vendet anëtare të Bashkimit Evropian, duke gjykuar se kjo masë nuk është domosdoshmërisht dhe as “e drejtë”, as “efektive”.
“Spanja nuk e mbështet këtë propozim”, tha Ministrja e Tranzicionit Ekologjik, Teresa Ribera. “Ne do të kundërshtojmë vendosjen e detyrimeve që tejkalojnë, në nivelin e përpjekjeve, që varet nga ne”, vuri në dukje ajo.
“Familjet spanjolle nuk do të kenë ndërprerje të gazit apo të energjisë elektrike në shtëpi” dhe “Spanja do të mbështesë pozicionin e industrisë spanjolle”, premtoi gjithashtu ministrja spanjolle, e cila megjithatë thotë se dëshiron të solidarizohet me anëtarët e tjerë të BE-së duke vënë në dijeni se shumë partnerë evropianë po kalojnë një periudhë të vështirë dhe po e shohin vjeshtën dhe dimrin me shumë shqetësim. Ne duam t’i ndihmojmë ata duke i vënë të gjitha infrastrukturat tona në shërbim të BE-së, përfundoi ai./GSH
