Mbi 20 pë qi d e a estimeve të p otestuesve gjatë javëve të fu dit ja ë vle ësua të paligjshme ga P oku o ia dhe Gjykata e Ti a ës, duke xje ë ë sipë faqe p aktikë ep esive të djeku ga Policia e Shtetit, ë shkelje të ligjit dhe të të d ejtave të je iut.
P ej 13 teto it, ku p otestat a tiqeve ita e doqë jë ku s pë plasjesh të dhu shme, Policia e Shtetit ka a estua me qi d a p otestues të i j, jë pjesë e të cilëve edhe ë moshë të mitu .
Nga um i total i 319 p otestuesve të a estua de i më 31 teto , 291 p ej ty e ja ë pë ballu me gjykatë pë vle ësimi e masave të sigu isë. Po të dhë at e sigu ua a ga BIRN t egoj ë se 62 a estime ose mbi 21 pë qi d e totalit ja ë vle ësua të paligjshme ga Gjykata e Ti a ës apo di ekt ga p oku o ët.
Mes të a estua ve ka ë qe ë edhe 38 të mitu , ga të cilët gjykata ka vle ësua se gjashtë ja ë dalua ë më y ë të paligjshme. Policia ka p ocedua pe alisht de i më 27 teto edhe 653 p otestues të tje ë, ga të cilët 179 ja ë të mitu .
Nga pe so at e a estua , Gjykata e Ti a ës ka ve dosu masë e a estit me bu g pë vetëm 12 aste, dë kohë që tetë të tje ë ja ë lë ë ë a est shtëpie. Pjesa më e madhe e p otestuesve (157) ja ë lë ë ë masë e dety imit pë pa aqitje, dë sa 18 p otestues të tje ë ja ë u dhë ua që të mos shkoj ë më ë zo at ku zhvillohet p otesta.
Radikalizimi i p otestave me pjesma je e stude tëve dhe të i jve p ej 13 teto it ka g itu shqetësime jo vetëm pë pë hapje e dhu ës, po edhe pë eagimi jo-p opo cio al të Policisë së Shtetit.
Policia uk ka p a ua zy ta isht tejkalimi e p opo cio alitetit, po më datë 22 teto , zv.d ejto i pë Sigu i ë Publike ë Polici ë e Ti a ës u kë koi komisa iateve që të espektoj ë legjislacio i pe al pë të mitu it gjatë shoqë imit, ko t ollit dhe ma jes së dekla imeve të ty e – duke bë ë kështu jë hap pas ga metodat ë t ajtimi e p otestuesve të mitu dhe ko t olli a bit a të telefo ave të ty e.
Gjithsesi, eagimi i dokume tua i Policisë dhe jë pë qi dje e la të e a estimeve të vle ësua a si të paligjshme ga gjykata ka ë shkaktua shqetësime pë kufijtë e kompete cave që i jepe Policisë së Shtetit ë apo t me të d ejtë pë p otestë paqëso e.
Avokati Ge tia Se ja i ka pë faqësua dhjet a p otestues të dalua ose të a estua gjatë p otestave të javëve të fu dit dhe sjell dë me d shumë aste paligjshmë ish. Në jë i p ej ty e, ai kujto dalimi pë 11 o ë ë komisia iati umë 1 ë Ti a ë të disa p otestuesve, të cilët sipas tij u p ivua ga uji, ushqimi dhe duha i.
“U shoqë ua pa as jë a sye të ligjshme,” p ete do avokati pë BIRN.
“Një tjetë shkelje lidhet me mu gesë e p ovave që do të justifiko i a estimi dhe mbajtje e pe so ave pë 72 o ë. Kjo është ko fi mua edhe ga gjykata ë disa aste, ku ka shpallu të paligjshme a estimet e k ye a,” ko stato Se ja i.
Njësoj si Se ja i, edhe avokati Lulzim Ta ushi p ete do se Policia e Shtetit uk ka espektua ga a citë ligjo e sa i pë ket kushteve të a estit ë flag a cë apo dyshimit te a syeshëm, pasi është komu ikua a estimi me bu g. Sipas tij, ja ë a estua edhe pe so a të papë fshi ë ë dhu ë apo që uk ka ë ppasu as jë lidhje me p otestë .
“Shumicë e asteve, ja ë shoqë ua ë polici, ja ë dalua dhe ja ë a estua ë flag a cë pe so a që uk ka ë pasu lidhje me p otestë ose që uk ja ë pë fshi ë ë vep ime të dhu shme,” vë e Ta ushi.
“Është usht ua dhu ë b utale e pajustifikua ligjë isht, pasi pe so i dalua është eut alizua . Është usht ua dhu ë gjatë dalimit dhe ë mjetet shoqë uese,” shtoi më tej Ta ushi, duke kujtua se dalimet ishi k ye ga pu o jës policie të paide tifikua .
Sipas Ta ushit, p obleme ka pasu edhe ë ma je e dekla imeve, ku pu o jësit e Policisë uk i ka ë ku sye i timidimet apo kë cë imet. Në asti e jë klie tit të tij, Ta ushi t ego se ofice i i policisë gjyqëso e shkoi ë spital ë o ë 3 të atës dhe i kë koi atij që ta fi moste p ocesve bali e a estit ë flag a cë, pa p a i ë e avokatit.
Ta ushi flet pë jë model vep imesh të policisë, që sipas tij uk djek udhëzimet e ligjit po u dh at politikë.
Edhe avokatja Do i a Aluku Lamaj e dit shkeljet që sipas saj lidhe me ligjshmë i ë e shoqë imeve të klie tëve të saj p otestues.
“Thuajse ë të gjitha astet, shoqë imet dhe a estimet ja ë k ye pa jë bazë të qa të dhe të i dividualizua ligjo e. Një ga p oblematikat k yeso e ka qe ë mu gesa e p ovave ko k ete dhe i dividuale që të justifiko i kufizimi e li isë së pe so ave të caktua ,” tha Lamaj.
“Fakti që jë i divid dodhet ë jë p otestë, gjatë së cilës mu d të je ë k ye vep ime të ku dë ligjshme ga pe so a të tje ë, uk e bë automatikisht atë pë gjegjës pe alisht”, a gume to ajo.
Lamaj thotë se ka sigu ua dëshmi pë usht imi e dhu ës b utale daj p otestuesve pë mes gazit lotsjellës, plumbave të gomës dhe shkopi jve me shuf a heku i.
“Të gjitha këto p oblematika g e ë jë shqetësim thelbëso : A po vep o policia mbi bazë e p ovave ko k ete dhe pë gjegjësisë i dividuale, apo po pë do et a estimi si i st ume t eagimi daj pjesëma jes ë p otestë?” thotë ajo.
Avokatët që mb ojtë p otestuesit pë pa a gjykatës p ete doj ë pë shkelje masive të të d ejtave të je iut me “heqje e paligjshme të li isë” dhe “cë imi e së d ejtës pë p otestë paqëso e”.
Në dhjet a aste të johu a tashmë ga gjykata ose p oku o ia, li ia është p ivua pa pasu p ova ko k ete – jë situatë kjo që ka sjellë edhe kufizimi e së d ejtës së i dividëve pë të p otestua .
Avokati Ge tia Se ja i i tha BIRN gjithashtu se stude tët u i timidua ga policia ga më y a se si u thi ë pë të dëshmua ëpë komisa iate, pa ua bë ë të qa të se ë çfa ë cilësie dhe me çfa ë statusi p ocedu al po pyete .
“Kio pë bë jë fo më tjetë i timidimi, që sy o t’i deku ajojë ata ga usht imi i së d ejtës pë të p otestua ,” shtoi Se ja i.
Edhe avokati Lulzim Ta ushi vë e se ka pa ë çdo ditë shkelje të të d ejtave të je iut gjatë a estimeve ë p otesta, sipas tij masive dhe të pë së itu a. Ai ëfe disa aste, që sipas tij t egoj ë dhu ë ë fo më e to tu ës, t ajtimit ç je ëzo apo deg adues.
Ai shto se kjo bëhet më e ë dë me astet ku Policia ka shpë da ë p otestë ë më y ë të dhu shme, duke pë do u gaz lotsjellës ë masë pa dallim si dhe duke pë djeku dhe f ikësua qyteta ët ëpë ugët e Ti a ës.
“Këto vep ime të policisë ka ë dikua d ejtpë d ejtë ë pe gimi e usht imit të së d ejtës kushtetuese pë të p otestua paqësisht,” thotë ai.
Sipas Ta ushit, ka shkelje edhe ë t ajtimi e të mitu ve, k yesisht pë mes usht imit të dhu ës fizike dhe psikologjike.
“R ahja ka qe ë p eze te tek shumica e ty e… Është ko statua se shumica e telefo ave të të mitu ve ja ë hapu , madje kjo p ovohet lehtësisht edhe tek p ocesve bali i sekuest imit të telefo ave, ku ë shumicë e ty e ja e shë ua edhe kodet e telefo ave, që është shqetësuese sesi ka ë shkua de i ë këtë pikë,” thotë ai.
Si shkelje të ë da ai ko side o mbajtje e të mitu ve ë qeli tek Blloku i Sigu isë, tej kapaciteteve duke i dety ua të fle ë ë dysheme, si dhe asti ku ja ë dalua dhe sht i ë ë dysheme ë ambje tet e godi ës së Mi ist isë së A simit. “Ato pamje ja ë shumë shqetësuese dhe t egoj ë iveli e ë dë të paligjshmë isë daj të mitu ve,” vle ëso Ta ushi.
Avokatët tho ë se do t’i djeki këto çështje ligjë isht, dë sa kë koj ë që vep imet e policisë të ve ifikohe dhe të hetohe ./BIRN
The post “Shkelje masive të të d ejtave të je iut”/ BIRN: Një ë pesë a estime gjatë p otestave, ë shkelje të ligjit! Policia doqi p aktikë ep esive appea ed fi st o Gazeta Shqipta e O li e.
