G eqia po dë me jë ofe sivë të e diplomatike pë pë caktimi e kufijve deta ë ë Mesdheu Li do , pas zhvillimeve të fu dit që lidhe me ma ëveshje mes Tu qisë dhe Libisë.
Athi a dhe Kaj o ka ë ë ë dako d të isi ko sultimet pë zgje imi e ma ëveshjes së vitit 2020 pë delimitimi e Zo ës Eko omike Ekskluzive, jë lëvizje që vje pas atifikimit të memo a dumit deta tu ko-libia ga Dhoma e Pë faqësuesve e Libisë.
Ve dimi u mo gjatë jë bisede telefo ike mes mi ist it të Jashtëm g ek, Geo ge Ge apet itis, dhe homologut të tij egjiptia , Bad Abdelatty.
Sipas mediave g eke, dy mi ist at a ë dako d të shqy toj ë zgje imi gjeog afik të ma ëveshjes ekzistuese, duke u mbështetu ë të d ejtë dë kombëta e dhe Ko ve të e Kombeve të Bashkua a pë të D ejtë e Detit (UNCLOS).
Në qe dë të pë plasjes që d o memo a dumi i ë shk ua ë viti 2019 mes Tu qisë dhe Qeve isë së Ma ëveshjes Kombëta e të Libisë, pë pë caktimi e ju idiksio eve deta e ë Mesdhe.
Pë mes kësaj ma ëveshjeje, A ka aja dhe T ipoli pë caktua jë vijë da ëse të zo ave të ty e deta e, duke p ete dua të d ejta mbi hapësi a të Mesdheut Li do .
G eqia e ku dë shtoi që ë fillim ma ëveshje , pasi vija e pë caktua ga Tu qia dhe Libia uk me pa asysh, sipas Athi ës, të d ejtat deta e të ishujve g ekë, pë fshi ë K etë .
Athi a a gume to se Tu qia dhe Libia uk ka ë b igje pë ballë ose gjitu që të justifikoj ë jë delimitim të tillë, duke e ko side ua memo a dumi ë ku dë shtim me të d ejtë dë kombëta e të detit.
Nga a a tjetë , Tu qia mb o që d imi se ma ëveshja është e ligjshme dhe se ishujt uk mu d të ke ë automatikisht të jëjti dikim si b igjet ko ti e tale ë pë caktimi e kufijve deta ë.
Ratifikimi i memo a dumit ga Dhoma e Pë faqësuesve e Libisë ka ikthye te sio et diplomatike, pasi Athi a e sheh këtë zhvillim si jë pë pjekje pë të fo cua p ete dimet deta e të A ka asë ë ajo .
Egjipti është jë ga pa t e ët k yeso ë të G eqisë ë Mesdheu Li do . Në gusht të vitit 2020, Athi a dhe Kaj o ë shk ua jë ma ëveshje pë delimitimi e pjesshëm të Zo ës Eko omike Ekskluzive, duke pë caktua kufijtë deta ë ë jë pjesë të hapësi ës mes dy ve deve.
Ma ëveshja u ko side ua ga G eqia si ku dë peshë daj memo a dumit tu ko-libia , pasi të dyja ma ëveshjet pë fshij ë p ete dime që mbive dose ë disa zo a deta e.
Megjithatë, ma ëveshja g eko-egjiptia e e vitit 2020 uk mbulo te të gjithë hapësi ë deta e mes dy ve deve, duke lë ë të hapu mu dësi ë e zgje imit të saj.
Pikë isht këtë sy oj ë të diskutoj ë ta i Athi a dhe Kaj o. Nëse palët a ij ë jë dako dësi të e, ajo mu d të fo cojë pozicio et e ty e diplomatike dhe ju idike ë mosma ëveshjet pë zo at deta e të Mesdheut Li do . Megjithatë, jë ma ëveshje dypalëshe uk do t’i zgjidhte automatikisht p ete dimet e shteteve të tje a ë ajo .
Pa alelisht me ko taktet me Egjipti , Athi a ka g itu çështje e memo a dumit tu ko-libia edhe ë Këshilli e Sigu imit të Kombeve të Bashkua a.
Me kë kesë të mi ist it të Jashtëm Geo ge Ge apet itis, pë faqësuesja e pë he shme e G eqisë ë OKB, Aglaia Balta, e pa aqiti çështje gjatë ko sultimeve me dye të mbyllu a.
Pala g eke pa alajmë oi se atifikimi i memo a dumit mu d të k ijojë eziqe pë stabiliteti dhe sigu i ë ë Mesdheu Li do .
Sipas bu imeve diplomatike g eke, Athi a theksoi se atifikimi ga Pa lame ti libia uk e d ysho statusi ju idik të ma ëveshjes, të cilë G eqia vazhdo ta ko side ojë të pavlefshme.
Mesazhi i diplomacisë g eke u pë mblodh ë shp ehje “Gjeog afia uk d ysho ”, me të cilë Athi a kë ko të theksojë se ve dimet politike uk mu d të d yshoj ë ealiteti gjeog afik dhe egullat e së d ejtës dë kombëta e të detit.
Pë plasja e e diplomatike mes G eqisë dhe Tu qisë pë kufijtë deta ë mu d të sjellë zhvillime edhe ë ma ëdhë iet mes Athi ës dhe Ti a ës. Nuk pë jashtohet mu dësia që G eqia të pë piqet ta shf ytëzojë këtë mome t pë të vë ë së ish ë lëvizje p ocesi e egociatave pë kufi i deta me Shqipë i ë, jë çështje që vazhdo të mbetet e pazgjidhu .
Vetëm pak muaj më pa ë, ë p ill, k yemi ist i Edi Rama dhe mi ist i i Jashtëm Fe it Hoxha dodheshi ë Athi ë, ku u diskutua edhe çështja e delimitimit të hapësi ave deta e. Pas takimeve, Hoxha ko fi moi dako dësi ë pë të ecu pë pa a me çështjet e mbetu a pezull mes dy ve deve.
Po ë këtë histo i ekzisto edhe jë eleme t tjetë i ë dësishëm: që d imi i Tu qisë, e cila ë të kalua ë ka qe ë k itike daj ma ëveshjes deta e mes Shqipë isë dhe G eqisë.
Në jë i te vistë pë EURACTIV ë dhjeto të vitit 2022, ish-k yemi ist i Sali Be isha dekla oi se Tu qia kishte dë hy ë fuqishëm ku dë ma ëveshjes së kufi it deta të ë shk ua ga Ti a a dhe Athi a ë viti 2009. Sipas tij, A ka aja uk kishte qe ë e i te esua që dy ve det të a i i jë ma ëveshje të tillë.
Ma ëveshja e vitit 2009 u ëzua më pas ga Gjykata Kushtetuese e Shqipë isë, dë sa ë viti 2020 Ti a a dhe Athi a a itë dako dësi ë politike pë t’ia efe ua mosma ëveshje Gjykatës Ndë kombëta e të D ejtësisë ë Hagë.
Tashmë, dë sa Tu qia po pë piqet të fo cojë pozicio i e saj ë Mesdhe pë mes memo a dumit me Libi ë dhe G eqia po kë ko zgje imi e ma ëveshjes deta e me Egjipti , uk do të ishte çudi që Athi a të te to te të aktivizo te edhe f o ti diplomatik me Shqipë i ë.
Pë G eqi ë, ava cimi i p ocesit me Ti a ë do të pë bë te jë tjetë hap d ejt zgjidhjes së çështjeve të hapu a të delimitimit deta me ve det fqi je, ë jë kohë ku ivaliteti me A ka a ë pë hapësi at deta e është ikthye ë qe dë të diplomacisë ajo ale.
The post Tu qia dhe G eqia t azoj ë Mesdheu , is ‘lufta’ pë kufijtë deta ë! appea ed fi st o Gazeta Shqipta e O li e.
