Pas një muaji pazari se si të ndalohet nafta ruse, vetëm për të arritur një kompromis të zbehur që lejon tubacionet të vazhdojnë të rrjedhin, sanksionet e BE-së mbi eksportet e energjisë të Vladimir Putin kanë arritur “fundin e rrugës”.
Ky ishte vlerësimi i kryeministrit belg Alexander De Croo të martën, duke përmbledhur negociatat e mundimshme që përfunduan në një mashtrim që e la Hungarinë të largohej.
Hapi i ardhshëm logjik në shtrëngimin e presionit ndaj Moskës do të ishte ndalimi i gazit rus. Por për De Croo dhe të tjerët, kjo do të rrezikonte të dëmtonte BE-në më shumë sesa Putinin. Ngurrimi i tyre ka të ngjarë të forcohet më tej pasi statistikat e reja ekonomike të publikuara të martën treguan se inflacioni në eurozonë ishte rritur në 8.1 për qind në maj dhe çdo goditje e mëtejshme e furnizimit nga Rusia pothuajse me siguri do t’i bënte faturat e energjisë shtëpiake edhe më të larta.
Ndërsa blloku është zotuar t’i japë fund mbështetjes së tij në karburantet fosile ruse, presidenti francez Emmanuel Macron nuk ngut. “Unë mendoj se asgjë nuk duhet të përjashtohet sepse askush nuk mund të tregojë se si do të evoluojnë gjërat, si do të evoluojë lufta”, u tha Macron gazetarëve në Këshillin Evropian në Bruksel, kur u pyet për ndalimin e gazit rus.
Një diplomat i BE-së i përshkroi privatisht sanksionet e naftës si një pikë kthese: “Sigurisht, gjërat mund të ndryshojnë nëse diçka drastike do të ndryshonte në terren në Ukrainë. Por sot gazi nuk është një opsion”.
Megjithatë, ka një çmim politik për t’u paguar edhe nga sanksionet e energjisë.
Së pari, heqja dorë nga synimi i gazit do të ndihet padyshim si një braktisje për presidentin ukrainas Volodymyr Zelenskyy. Në një fjalim përmes videokonferencës në samitin e Këshillit Evropian të hënën, Zelenskyy kishte kërkuar ndalimin e “të gjitha” burimeve ruse të energjisë. Që nga fillimi i luftës, vendet e BE-së kanë shpenzuar dhjetëra miliarda euro për importimin e gazit, naftës dhe qymyrit rus – të ardhura që e ndihmojnë Putinin të paguajë për pushtimin e tij në Ukrainë.
Këto pagesa do të vazhdojnë. Ndërsa qymyri po hiqet gradualisht, ndalimi i pjesshëm i naftës do të marrë muaj për të hyrë në faza. Edhe kur dërgesat me anije përfundimisht ndalohen, furnizimet e tubacioneve do të vazhdojnë të rrjedhin, sipas kushteve të përjashtimit të siguruar nga Kryeministri i Hungarisë Viktor Orbán.
Për të marrë Hungarinë dhe vendet e tjera pa dalje në det me embargon e naftës, udhëheqësit e BE-së shmangën taktikisht diskutimet e thella mbi paketën e ardhshme të sanksioneve në takimin e tyre të hënën. Nuk u përmend gjithashtu për hapat e ardhshëm në përfundimet e samitit.
Ndalimi i naftës ruse ishte përçarës, por dështimi për të ndaluar gazin do të përçajë gjithashtu BE-në.
Mbështetësit më të vendosur të Ukrainës, veçanërisht në vendet baltike, duan që BE të vazhdojë të rrisë gjobat derisa Putini të mposhtet. Ata ende këmbëngulin se gazi duhet të jetë i radhës, duke shpresuar se opozita do të ulet përfundimisht.
“Sa më të forta të jenë sanksionet, aq më shpejt do të përfundojë lufta”, tha të martën kryeministri i Letonisë Krišjānis Kariņš. “Tre muaj pas fillimit të luftës, ne kemi shkuar sanksion pas sanksioni, gjithnjë e më të shtrënguar, pavarësisht se sanksionet ndikojnë negativisht edhe tek ne, shtetet anëtare të Bashkimit Evropian.
Duke dëmtuar Evropën
Kryeministrja e Estonisë Kaja Kallas dëshiron gjithashtu që gazi të përfshihet në raundin e ardhshëm të sanksioneve të BE-së. Por ajo pranoi se kjo nuk kishte gjasa pas negociatave të zgjatura për naftën. Natyrisht, gazi është shumë më i vështirë sesa nafta, tha ajo.
“Të gjitha sanksionet e ardhshme do të jenë më të vështira sepse deri më tani ato vetëm sa kanë dëmtuar rusët”, shtoi Kallas. “Por tani ata kanë efekte edhe te evropianët, dhe kjo është arsyeja pse është shumë më e vështirë politikisht”.
Evropa është shumë më e varur nga Rusia për gaz – 40 përqind e furnizimit të saj me gaz – sesa qymyri ose nafta. Fuqitë ekonomike si Gjermania dhe Italia kanë paralajmëruar tashmë mbi ndikimin nëse Brukseli do t’i jepte fund papritur importeve të gazit rus.
Udhëheqësit e Evropës Perëndimore, disa prej të cilëve tashmë kanë filluar të shprehin rraskapitje me luftën ose madje kanë lënë të kuptohet se Ukraina duhet të bëjë lëshime territoriale për të arritur një armëpushim, duken gjithnjë e më ngurrues për të ndërmarrë hapa shtesë të dhimbshëm.
Kancelari austriak Karl Nehammer, vendi i të cilit merr rreth 80 për qind të gazit natyror nga Rusia, tha se embargoja e gazit nuk do të diskutohet në një paketë të ardhshme sanksionesh.
Ndërsa Gjermania tashmë po redukton varësinë e saj nga gazi rus, ajo është ende shumë e varur nga Moska për të mbajtur furnizimin e saj me energji elektrike. Një gamë e gjerë vendesh pa dalje në det si Republika Çeke, Hungaria dhe Sllovakia gjithashtu do të hasnin shpejt në telashe pa gazin rus.
Përveç shqetësimeve ekonomike, është edhe politika e procesit të hartimit të paketave të sanksioneve në Bruksel. Presidentja e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen ka të ngjarë të jetë e kujdesshme për djegien e gishtave të saj në një embargo të gazit, pasi ajo u përpoq të kalonte ndalimin e naftës.
U deshën 26 ditë që kur ajo propozoi për herë të parë një “ndalim të plotë” për të gjitha importet e naftës ruse për të ofruar një marrëveshje të formuluar të paqartë mbi një embargo që është ende vetëm e pjesshme dhe nuk do të ketë ndikim për muaj të tërë. Pritja përpara se BE-ja të ndërpresë gazin rus duket se do të jetë shumë më e gjatë./GSH
