Qeve ia shqipta e of o p ej vitit 2023 k edi me i te es të subve cio ua pë stude tët, po i te esi pë aplikime është ë ivele mi imale, çka sipas ekspe tëve është t egues i jë k ize më të gje ë ë sistemi a simo shqipta .
Me fillimi e vitit të i akademik, Agje cia Kombëta e e Fi a cimit të A simit të La të, AKFAL, çeli aplikimet pë skemë e k edive stude to e pë mbulimi e ta ifës së studimit dhe kostove të jetesës.
Sipas joftimit të Agje cisë, aplikimet do të je ë të hapu a ga 5 teto i de i më 4 ë to pë mes po talit e-Alba ia, dë sa është pë zgjedhu pë këtë p oces U io Ba k, me jë o më vjeto e fikse i te esi p ej 5.5%. Agje cia me pë sipë të mbulojë de i ë 5 pë qi d të o mës së i te esit, dë sa ba a pë stude ti mbetet 0.5 pë qi d.
Edhe pse of ohet p ej vitit 2023 ga qeve ia shqipta e, skema e k editimit stude to ka të hequ jë umë mi imal pë fituesish. Sipas të dhë ave të AKFAL, pë gjatë t e viteve akademike ka ë pë fitua gjithsej 23 stude të, dë sa i te esi pë aplikime ka ë ë ga viti ë vit.
D ejto i i AKFAL, Lae t Meza i e shpjego um i e ulët të aplikimeve me fakti se “k edia stude to e është jë i st ume t elativisht i i ë Shqipë i dhe jo jë meka izëm t adicio al pë fi a cimi e studimeve u ive sita e”.
Meza i shp eso gjithashtu se thjeshtëzimi i p ocedu ave gjatë këtij viti do të isë i te esi mes stude tëve.
“P ocesi i aplikimit k yhet ëpë mjet po talit e-Alba ia dhe është thjeshtua djeshëm,” sqa oi ai. Nga a a e aplika tit kë kohe vetëm: vë tetimi i egjist imit, vë tetimi i otave dhe jë vë tetim ga i stitucio i publik i a simit të la të, që t ego se stude ti uk është pë fitues i mbështetjes fi a cia e, bu sës apo pë jashtimit ga ta ifa e studimit.
K editë stude to e ja ë i st ume te fi a cia e mjaft të pë hapu a ë Bashkimi Eu opia dhe Shtetet e Bashkua a të Ame ikës, të cilat u vij ë më së shumti ë dihmë familjeve me të a dhu a të pamjaftueshme pë të shkollua fëmijët e ty e.
Në Shqipë i, ekspe tët e ko side oj ë skemë të dështua dhe e lidhi këtë me bu ok acitë, mu gesë e p omovimit si dhe me jë k izë më të gje ë të sistemit to ë a simo .
“Edhe pse jam jë ekspe t i t egjeve fi a cia e dhe djekës i egullt i zhvillimeve ë këtë sekto , uk e jihja ekziste cë e jë p odukti të tillë të mbështetu fi a cia isht ga Qeve ia Shqipta e,” thotë A ta Gje gji, ekspe t i t egjeve dhe shë bimeve fi a cia e.
Gje gji listo gjithashtu “kultu ë ko se vato e fi a cia e” të p i dë ve, si dhe k ite et e fo ta që pë do i ba kat pë a alizë e ezikut.
“Qeve ia pagua vetëm jë pjesë të ko side ueshme të kostove të i te esit, pa ma ë pë gjegjësi ë ma ëdhë ie mes ba kës dhe stude tit k edima ës,” tha ai.
Edhe Rigels Xhemolla i, d ejtues i o ga izatës “Që d esa Qyteta e” vë e se “ba kat ka ë bu ok aci dhe pe gesa, që e pamu dësoj ë ma je e lehtë të k edisë stude to e”.
Ve dimi i Këshillit të Mi ist ave .440/2023 pë skemë e k editimit stude to xje ë pah jë së ë ba ie ash bu ok atike. Ne i 6 i këtij ve dimi pë jashto ga pë fitimi stude tët që ma i bu sa apo ato katego i që pë jashtohe ga ta ifat vjeto e të shkollimit.
Kjo klauzolë pë jashto automatikisht stude tët me vështi ësi eko omike, të cilët mu d të mos ke ë evojë pë ta ifë , po ka ë evojë jetike pë të fi a cua kostot e pë ditshme të jetesës gjatë pe iudhës së studimeve.
K ahas kësaj, e i 7 pë cakto se ku kë kesat tejkaloj ë fo di e vë ë ë dispozicio , i stitucio et duhet të p efe oj ë aplikimet “me vle ë e k edisë më të ulët”, duke pe alizua ë këtë më y ë kë kesat pë mbulim të plotë fi a cia . Ndë sa e i 3 kë ko që fi a cimi i kësteve pasa dhëse të k edisë të bëhet vetëm pasi të ko fi mohet se stude ti ka shlye ta ifë vjeto e të shkollimit.
Xhemolla i ga “Që d esa Qyteta e” thekso se pë veç bu ok acive ba ka e, skema po dështo pasi” ligji u impo tua pa ma ë pa asysh ealiteti ve das”.
“U ë me doj që k edia së pa i uk ka fu ksio ua pë shkak se pë fshi vetëm mbështetje pë studimi dhe jo jetesë , e cila është pesha më e madhe e kostos që ka stude ti,” thekso ai.
“Së dyti, uk me doj se është mjeti i duhu ë jë sistem të a simit publik, ka qe ë e shk ua pë sistemi a glez pë shkak se ligji është kopjua ga A glia, po s’ka ko tekst ë ve di to ë, çka e bë jo fu ksio ale”.
Pë aktiviste e Lëvizjes Bashkë, Bo a Mema, dështimi i skemës së k edive stude to e lidhet me jë k izë më të gje ë të sistemit a simo ë Shqipë i.
“Refo ma ë a simi e la të ka qe ë jë dë dështimet më të mëdha të kësaj qeve ie,” thotë Mema.
“K iza e modelit eko omik, ku pava ësisht se çfa ë studio uk gje ve d pu e të kualifikua , uk i xit më familjet e va fë a të i vestoj ë e aq më pak të je ë bo xhli j skemash k edish pë jë diplomë, pasi shkollimi ë u ive sitet uk po ga a to më mobilitet social si diku ,” pë fu doi ajo.
The post BIRN: Pse po dështo skema e k edisë stude to e ë Shqipë i? Ekspe tët flasi pë k izë të gje ë ë sistemi a simo shqipta appea ed fi st o Gazeta Shqipta e O li e.
