Që nga fillimi i luftës në Ukrainë, Përfaqësuesi i Lartë i BE-së Josep Borrell ka publikuar 28 Deklarata mbi përafrimin e vendeve të treta me pesë paketat e para të sanksioneve të BE-së ndaj Rusisë dhe Bjellorusisë. Sipas Deklaratave, katër vende në Ballkanin Perëndimor – Shqipëria, Bosnja dhe Hercegovina, Mali i Zi dhe Maqedonia e Veriut – janë rreshtuar me të gjitha sanksionet.
Kosova, e cila nuk është përfshirë në kwtw histori, ka zbatuar gjithashtu shumicën e sanksioneve, tregojnë dokumentet e qeverisë. Serbia, nga ana tjetër, është përafruar vetëm me dy masa – zgjatjen e sanksioneve ndaj ish-presidentit ukrainas Viktor Janukoviç dhe anëtarëve të regjimit të tij në mars, si dhe zgjatjen e sanksioneve ndaj Bjellorusisë në prill.
Në çdo deklaratë, thuhet se vendet e treta “do të sigurojnë që politikat e tyre kombëtare të jenë në përputhje me këtë vendim të Këshillit”. Kjo ka rezultuar të jetë më sfiduese për disa vende sesa të tjerat.
Siç raportoi Gazeta Shqiptare në mars, ndërkohë që Mali i Zi ishte rreshtuar zyrtarisht me sanksionet ndaj Rusisë, u desh pak kohë që ato të zbatoheshin. Qeverisë, e atëhershme e udhëhequr nga Zdravko Krivokapiç, i mungoi shumica për këtë vendim për disa javë.
Vetëm më 8 prill, zëvendëskryeministri i atëhershëm Dritan Abazoviç njoftoi se qeveria kishte miratuar masa kufizuese në përgjigje të luftës së agresionit të Rusisë kundër Ukrainës. Ky vendim u mor nga qeveria e përkohshme e Zdravko Krivokaçiqit, e cila zyrtarisht u largua nga pushteti vetëm më 28 prill.
@MeGovernment has adopted restrictive measures in response to Russia’s war of aggression against Ukraine.
Thankful to all the ministers for their cooperation. @EUCouncil@ZelenskyyUa @jensstoltenberg @NATO @EUAmbME @USAmbMNE pic.twitter.com/OOxnMAa86x
— Dr Dritan Abazovic (@DritanAbazovic) April 8, 2022
Masat e miratuara në këtë seancë mbuluan shumicën e tre paketave të para të sanksioneve. Këto përfshijnë ndalimin e transaksioneve me Bankën Qendrore Ruse, ndalimin e tregtisë me Donetsk dhe Lugansk, si dhe sanksione ndaj shumë personave dhe subjekteve.
Që nga fillimi i qershorit, Mali i Zi nuk ka zbatuar ende paketën e katërt dhe të pestë të sanksioneve të BE-së. Qeveria e re, e zgjedhur më 28 prill, nuk duket se ka ndonjë mosmarrëveshje të brendshme për këtë çështje, që do të thotë se zbatimi i këtyre sanksioneve mund të pritet në të ardhmen e afërt.
Bosnja dhe Hercegovina, nga ana tjetër, është në një situatë krejtësisht të ndryshme. Çështja nëse vendi është përafruar fare me sanksionet është ende i diskutueshëm.
Dyshime për zbatimin
Në maj, portali Klix.ba botoi një artikull të titulluar “Pse Dodik po përsërit vazhdimisht se BiH nuk do të vendosë sanksione ndaj Rusisë kur ajo tashmë ka bërë?” Sipas artikullit, mbetet e paqartë pse Dodik vazhdon të këmbëngulë se “BiH nuk ka marrë një vendim të vetëm për t’u bashkuar me sanksionet ndaj Rusisë” dhe se “Përfaqësuesit e Republika Srpska nuk do ta mbështesin këtë”.
Ndërkohë, Nezavisne raportoi më 18 maj se asnjë nga institucionet – Presidenca tre anëtarëshe, Këshilli i Ministrave dhe as parlamenti – nuk kanë miratuar ndonjë vendim zyrtar për sanksionet.
“Deri më tani, vetëm disa delegacione të Bosnjë-Hercegovinës në Këshillin e BE-së ose në Kombet e Bashkuara kanë mbështetur dhe votuar për sanksione të caktuara, por kjo nuk është vendosur nga asnjë institucion zyrtar në BiH përgjegjës për politikën e jashtme”, raportoi Nezavisne .
Sipas ligjit që rregullon zbatimin e masave shtrënguese ndërkombëtare në BeH, është Këshilli i Ministrave ai që vendos për këtë çështje, pas konsultimeve me Presidencën. Aktualisht nuk ka informacione se asnjë nga institucionet e ka pasur këtë temë në agjendë që nga fillimi i luftës.
Prandaj, duket se institucionet e BiH vetëm e kanë njoftuar BE-në për përafrimin e tyre me sanksionet, por pjesa për “të siguruar që politikat e tyre kombëtare të përputhen” ende mungon. Kjo situatë ka krijuar pasiguri dhe ka hapur hapësirën për aktorë të ndryshëm për të argumentuar nëse Bosnja dhe Hercegovina është rreshtuar me sanksionet apo jo.
Serbia është në një situatë të ngjashme, të paktën për sa i përket dy sanksioneve me të cilat vendi është rreshtuar. Të dy rastet e rreshtimit nuk iu komunikuan kurrë publikut nga zyrtarët. Është gjithashtu e paqartë nëse procedura e zbatimit të tyre është kryer plotësisht.
Sipas ligjit që rregullon këtë çështje, i miratuar në vitin 2016, Qeveria e Serbisë vendos për masat kufizuese me propozimin e Ministrisë së Punëve të Jashtme. Vendimi më pas do të publikohet në Gazetën Zyrtare të Republikës së Serbisë. Asnjë vendim i tillë nuk është publikuar që nga fillimi i luftës në Ukrainë.
Ndërsa Bosnja dhe Hercegovina, sipas Deklaratave të Përfaqësuesit të Lartë, është përafruar me të gjitha sanksionet dhe Serbia është rreshtuar me një numër shumë të kufizuar të tyre, ende ka dyshime për gjendjen e zbatimit të tyre.
Nuk ka polemika në pjesën tjetër të rajonit
Nga ana tjetër, nuk ka hapësirë për dyshime të tilla në Shqipëri, Kosovë dhe Maqedoninë e Veriut, ku vendimet e qeverisë për miratimin e vendimeve të Këshillit janë të disponueshme online.
Ndërsa Kosova ishte vendi i parë i Ballkanit Perëndimor që filloi zbatimin e sanksioneve, qeveritë e Shqipërisë dhe Maqedonisë së Veriut kanë rekordin më të plotë të zbatimit në rajon për momentin.
Në muajt mars, prill dhe maj, Këshilli i Ministrave të Shqipërisë miratoi disa vendime të cilat ndryshuan dokumentet e mëparshme për përafrimin me sanksionet e BE-së ndaj Rusisë. Që nga 31 maji, kur u publikua vendimi përfundimtar në faqen e internetit të Ministrisë së Evropës dhe Punëve të Jashtme, vendi ka zbatuar pothuajse të gjitha vendimet e Këshillit të BE-së. Këto të fundit kanë të bëjnë me përjashtimet nga sanksionet e dhëna për agjencitë dhe organizatat që ofrojnë ndihmë humanitare për Ukrainën.
Kosova ishte vendi i parë në Ballkanin Perëndimor që filloi të miratonte zyrtarisht vendimet e Këshillit të BE-së për masat kufizuese ndaj Rusisë. Tashmë më 25 shkurt, një ditë pas fillimit të agresionit, Qeveria në Prishtinë u mblodh dhe miratoi një vendim për zbatimin formal të vendimeve të BE-së nga dy ditë më parë, si përgjigje ndaj njohjes së Republikës Popullore të Donetskut dhe Luganskut nga Rusia.
Këto masa zgjeruan listën e personave të cilëve u ndalohet hyrja në BE dhe pasuritë e të cilëve u ngrinë. Lista e re përfshinte Ministrin e Mbrojtjes Sergei Shoigu dhe anëtarët e Dumës ruse që votuan për njohjen e Donetskut dhe Luganskut, ndër të tjera.
Qeveria e Kosovës ka miratuar edhe disa vendime të tjera në muajin mars dhe maj për zbatimin e shumicës së sanksioneve të miratuara nga BE-ja, megjithëse disa sanksione nga pakoja e katërt dhe e pestë janë ende në pritje.
Situata është e ngjashme në Maqedoninë e Veriut, e cila në vitin 2021 kishte një shkallë të përafrimit prej 93% me Politikën e Përbashkët të Jashtme dhe të Sigurisë. Ashtu si Shqipëria, Maqedonia e Veriut zbatoi sanksione në mars, prill dhe maj. Aktualisht, qeveria nuk ka pasur ende në axhendën e saj vendimet që Shqipëria ka zbatuar më 31 maj, në lidhje me përjashtimet nga masat kufizuese nga paketa e pestë e sanksioneve.
Më 3 qershor, Këshilli i BE-së miratoi paketën e gjashtë të sanksioneve, e cila përfshin një ndalim të pjesshëm të importeve nga Rusia të naftës së papërpunuar dhe produkteve të naftës së rafinuar, një ndalim SWIFT për tre banka të tjera ruse dhe një bankë bjelloruse, dhe një pezullim. të transmetimit në BE për tre media të tjera shtetërore ruse.
Pritet që të vijojë Deklarata e re e Përfaqësuesit të Lartë për shtrirjen e vendeve të treta. Modeli në Ballkanin Perëndimor duket se është vendosur.
Përgatiti: E.D
